محوطه باستانی «چغاگاوانه» شرایط خوبی ندارد

دکتر بهنام قنبری، با اشاره به اهمیت محوطه باستانی چغاگاوانه، اظهارکرد: چغاگاوانه به گواه بسیاری از باستان شناسان و پیشنییان و براساس قدیمی‌ترین اسناد تصویری، در گذشته یک ابر سایت و یک شهر باستانی بزرگ بوده است. 

وی افزود: براساس کاوش‌های دهه ۴۰  دکتر محمود کردوانی و دهه ۷۰ دکتر کامیار عبدی، چغاگاوانه دارای توالی استقرار چندین هزار ساله است، یعنی این محوطه برای مدت حدود ۱۰ هزار سال به صورت مداوم سکونتگاه انسان‌ها بوده است. 

این باستان شناس خاطرنشان کرد: براساس قدیمی‌ترین عکسی که از این محوطه توسط اریک اشمیت باستان شناس آمریکایی در سال ۱۳۱۵ شمسی گرفته شده، در آن زمان شهری به نام اسلام آبادغرب وجود نداشته و تنها بخشی از محله امروزی شهرستانی با فاصله بسیار زیادی از محوطه چغاگاوانه واقع شده است. 

وی یادآورشد: بعدها در سال ۱۳۴۹ پس از اینکه شهرداری وقت اسلام آبادغرب اقدام به تسطیح بخش‌هایی از محوطه باستانی چغاگاوانه می‌کند، بنا به درخواست سازمان میراث فرهنگی وقت، دکتر محمود کردوانی از باستان شناسان بزرگ ایرانی بررسی و کاوش‌هایی را در این محوطه باستانی انجام می‌دهد. براساس بررسی‌هایی که دکتر کردوانی در این محوطه باستانی انجام می‌دهد، مشخص می‌شود که شهرداری وقت اسلام آبادغرب حدود هشت متر از لایه تپه باستانی چغاگاوانه را تسطیح و بخشی از تاریخ آن را نابود کرده است. 

وی ادامه داد: دکتر کردوانی در همان زمان و پس از بازدید و کاوش در این محوطه باستانی اعلام می‌کند که چغاگاوانه دومین محوطه بزرگ باستانی ایران پس از محوطه شوش است و طی کاوش‌هایی نیز که در آن انجام می‌دهد تعداد ۸۰ لوح گلی به خط میخی اکدی از آن کشف می‌کند. 

این باستان شناس تصریح کرد: در سال ۱۴۰۲ براساس مستندات و عکس‌هایی که از اریک اشمیت به ما رسیده بود و کاوش‌های باستان شناسی که دکتر کردوانی انجام داده بود، به منظور تعیین عرصه و حریم محوطه باستانی چغاگاوانه گمانه زنی‌هایی را در این محوطه باستانی انجام دادیم. 

وی خاطرنشان کرد: برای انجام این گمانه زنی‌ها حدود ۴۱ گمانه تا عمق حدود چهار متر را در خیابان‌های اطراف چغاگاوانه حفاری کردیم که طی آن مشخص شد در زیر تمام خیابان‌های اطراف این محوطه باستانی تا شعاع حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ متری آن آثار تپه باستانی چغاگاوانه خوابیده است. 

قنبری با بیان اینکه هسته مرکزی شهر کنونی اسلام آبادغرب با تسطیح محوطه باستانی چغاگاوانه روی آن ساخته شده، عنوان کرد: چغاگاوانه در گذشته حدود ۵۰ هکتار مساحت داشته، اما امروز حدود ۹۰ درصد از آن به دلیل توسعه شهری از بین رفته است. 

وی اظهار کرد: در حال حاضر تنها بخش اصلی و هسته مرکزی محوطه باستانی چغاگاوانه که در زمان‌های گذشته یک ارگ حکومتی بوده باقی مانده که این بخش نیز به شدت در معرض تخریب قرار دارد و ساخت و سازهای جدید آسیب زیادی به آن زده است. 

این باستان شناس در ادامه با تاکید براینکه چغاگاوانه در دنیای باستان شناسی اهمیت زیادی دارد، عنوان کرد: به هر میزان که این اثر در دنیا شناخته شده است، در ایران کمتر شناخته و به آن توجه شده است. 

وی یادآورشد: براساس کاوش‌های دکتر کردوانی، چغاگاوانه در گذشته یک مرکز تجاری بسیار مهم و بر سر راه فلات مرکزی ایران به بین النهرین بوده، اما متاسفانه امروزه این محوطه باستانی اصلا شرایط خوبی ندارد. 

قنبری در ادامه با بیان اینکه برای نجات و معرفی این اثر باستانی می‌توان اقداماتی را انجام داد، اما مستلزم هزینه‌های بالایی است، عنوان کرد: در برخی از شهرهای دنیا مانند پمپئو و یا رُم که در گذشته شهر باستانی بوده‌اند، اما بعدها به دلیل ساخت و سازهای شهری زیر شهر مدفون شده‌اند، اکنون بخش‌هایی از خیابان‌ها را حفاری می‌کنند و آثار تاریخی را نمایان کرده و برای آنها اتاق‌های شیشه‌ای درست می‌کنند تا مردم و گردشگران با بخشی از تاریخ گذشته آشنا شوند، لذا اگر اعتبار وجود داشته باشد، می‌توان این اقدامات را برای چغاگاوانه هم انجام داد.