چکش حراج با ۴۲۳ میلیارد تومان!
بیستوپنجمین دوره حراج تهران قرار است آخر هفته با عرضه ۱۰۰ اثر و برآوردی بین ۳۵۴ تا ۴۲۳ میلیارد تومان برگزار شود؛ حراجی که در شرایطی آغاز به کار میکند که از زمان برگزاری دوره پیشین آن در مهر ۱۴۰۴، بازار هنرهای تجسمی ایران یکی از کمرونقترین دورههای خود را پشت سر گذاشته است و در ماههای بسیاری به صورت کامل تعطیل بود.
بازار هنرهای تجسمی ایران از زمان برگزاری دوره پیشین حراج، ماههای بسیار کمرونقی را پشت سر گذاشته است. با این حال، ارزش آثار بیستوپنجمین حراج تهران بین ۳۵۴ تا ۴۲۳ میلیارد تومان برآورد شده؛ در حالی که مجموع فروش دوره گذشته ۱۴۷ میلیارد و ۲۱۳ میلیون تومان بود. البته رقم اعلامشده برای دوره جدید، برآورد قیمت آثار پیش از برگزاری حراج است و با فروش نهایی تفاوت دارد.
این دوره دستکم میزبان بیش از ۸۰ هنرمند است و ترکیبی از آثار مدرن، کلاسیک و هنرهای سنتی ایران را برای فروش گذاشته است. با وجود تنوع هنرمندان، تمرکز آثار روی چند نام شاخص، مشهود است. محمد احصایی با سه اثر، بیشترین حضور را در میان هنرمندان دارد و پس از اوپرویز کلانتری، پروانه اعتمادی، منصور قندریز، محمود فرشچیان، کیخسرو خروش، صادق تبریزی و بهجت صدر هر کدام با دو اثر در حراج حاضر شدهاند.
در صدر جدول قیمت آثار این دوره نیز رقابتی نزدیک میان دو نام شناختهشده دیده میشود؛ محمد احصایی با اثر «محبت» و سهراب سپهری با اثر «افق رفیع»، هر دو با برآورد ۲۸ تا ۳۰ میلیارد تومان گرانترین آثار این دوره هستند.
میلیاردیهای حراج
فهرست آثار گرانقیمت امسال نیز عمدتاً در اختیار چهرههای تثبیتشده بازار است. پس از دو اثر ۳۰ میلیاردی احصایی و سپهری، اثر «تابستان، زمستان» از آیدین آغداشلو با برآورد ۲۲ تا ۲۴ میلیارد تومان و اثری از ابوالقاسم سعیدی با برآورد ۲۰ تا ۲۲ میلیارد تومان قرار گرفتهاند.
مجسمه «گوش ونگوگ» از پرویز تناولی و اثر «گل و مرغ» از محمود فرشچیان نیز با برآورد ۱۴ تا ۱۶ میلیارد تومان در ردههای بعدی قرار دارند.
سهم زنان از حراج بیستوپنجم
از منظر ترکیب جنسیتی، آمار این دوره همچنان از شکاف قابل توجه میان حضور زنان و مردان حکایت دارد. تنها ۶ هنرمند زن با ۸ اثر در فهرست امسال دیده میشوند؛ یعنی حدود ۸ درصد هنرمندان و کمتر از ۸ درصد آثار.
در میان آنان نامهایی چون پروانه اعتمادی، بهجت صدر، فریده لاشایی، لیلی متیندفتری، الهه خاتمی و لیلا برزگر یارمحمدی دیده میشود. هرچند حضور این هنرمندان از منظر کیفیت آثار قابل توجه است، اما از نظر آماری هنوز فاصله چشمگیری با سهم مردان در بازار رسمی هنر ایران وجود دارد؛ روندی که در دورههای پیشین حراج تهران نیز مشاهده شده است و این بار نیز جزو کمترین آمارها به شمار میرود.
آثار تاریخی و فرشها در حراج!
یکی از ویژگیهای قابل توجه این دوره، حضور چند تخته فرش نفیس و همچنین آثاری از استادان خوشنویسی و هنرمندان دوره قاجار و پهلوی اول است؛ آثاری که قدمت برخی از آنها به بیش از یک قرن میرسد و فروش آنها در حراج تنها با مجوز رسمی وزارت میراث فرهنگی امکانپذیر است.
«قالی تصویری فراهان، شاپور یکم»، «قالی ترنجی تلفیقی با تصویری، کرمان (راور)»، «قالی تصویری قصهها، شمالغرب ایران (قفقاز)» و اثری از میرزا محمدحسین سیفی قزوینی «عمادالکتاب» که در حراج امسال ارائه شدهاند، از جمله آثاری هستند که قدمتی بیش از یک قرن دارد.
بر اساس ضوابط میراث فرهنگی ایران، آثار تاریخی ثبتشده یا آثاری که در زمره اموال فرهنگی واجد ارزش ملی قرار گیرند، امکان خرید و فروش آزاد یا خروج از کشور را ندارند و هرگونه نقلوانتقال آنها تابع قوانین حفاظت از میراث فرهنگی است.
از همین رو، آثاری که در حراج تهران عرضه میشوند باید از نظر مالکیت و قابلیت معامله، واجد شرایط قانونی باشند و عرضه آنها به معنای ثبتنبودن در فهرست آثار ملی یا برخورداری از مجوزهای لازم برای معامله است.
پیشتر نیز چندین اثر هنری با قدمت بیش از ۱۰۰ سال برای فروش در مراسم حراج تهران عرضه شده بودند که با واکنشهای بسیاری از سوی منتقدان و مدیران وزارت میراث فرهنگی همراه شده بود.
در بیست و دومین دوره از این مراسم حراجی، لیلا خسروی، مدیرکل موزههای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از «غیرقانونی» بودن عرضه آثار تاریخی در این حراج خبر داده و از مراجع ذیربط درخواست کرده بود تا با اقدامات فوری و قاطع، از فروش و خروج این آثار تاریخی جلوگیری کنند.
او یادآور شده بود که بر اساس قانون حفاظت آثار ملی و فرهنگی مصوب ۱۳۰۹ و آییننامههای اجرایی آن، فروش و خروج هرگونه اشیاء و آثار تاریخی و فرهنگی با قدمت بیش از ۱۰۰ سال بدون اخذ مجوز از معاونت میراث فرهنگی، «ممنوع» و «غیرقانونی» است.
دیدگاه