نادری: بد نکردم تجاری ساختم/ژوله: هیچ‌مدیری با کمدی عکس نمی‌اندازد
«سامورایی در برلین» پس از دو هفته به فروشی بالای یک میلیارد تومان دست یافته و این روزها پرفروش‌ترین فیلم اکران رمضان لقب گرفته است. کارگردان و بازیگران این سریال با حضور در کافه خبر به سوالات ما پاسخ دادند.
کمدی این روزها سلیقه مخاطب سینما است. بیش از هر ژانر دیگری؛ وقتی قرار به اکران فیلم‌هاست همیشه فیلم‌های دیگر از اینکه در کنار یک کمدی قدرتمند اکران شوند نگران هستند. البته اجتماعی‌های پرفروش هم کم نداشتیم ولی ترجیح غالب مخاطب سینما ساعتی تفریح و خندیدن است به جای شنیدن داد و فریاد و احیانا تماشای خانواده‌ای که در بدبختی دست‌وپا می‌زند. این شاید دلیلی باشد که کارگردان «بدرود بغداد» را به صرافت ساخت کمدی انداخته است و ابوالفضل صفاری را هم به عنوان تهیه‌کننده پای کار کشانده تا یکی از کمدی‌های پرفروش این روزهای سینمای ایران را بسازند. فیلمی که سازندگانش می‌گویند قرار نیست با هر بهانه‌ای بخنداند و برای خودش اصولی دارد.
چند سالی است که ساخت فیلم‌های کمدی باب شده است آیا شما به همین دلیل یک فیلم کمدی ساختید که بازیگر مطرح آن آقای فرخ نژاد هست که می‌تواند تضمین فروش بلیت‌ها باشد؟ اصلا شما چطور به ترکیب این بازیگرها رسیدید؟
مهدی نادری: درباره اینکه کمدی‌ها باب شده من فکر می‌کنم که این ضعف مخاطب شناسی است که باعث شده ما به طور مقطعی و هیاتی برویم به سمت ساخت کمدی یا سینمای اجتماعی. یک دوره‌ای بود که به نظر من کمدی ساختن، بازار بی رونقی بود. ما همیشه غیر از اینکه فیلمساز باشیم مخاطب هم هستیم، زمانی که مخاطب بودیم همیشه افسوس می‌خوردیم چرا سینمای کمدی اینگونه است؟ چرا من خنده‌ام نمی‌گیرد. من هیچ واژه‌ای پیدا نمی‌کنم برای زمانی که حرفهای بد می‌زنند، حتی نمی‌توانم روی آن اسم بگذارم.
بعضی از آنها با یک چیزهایی بازی می‌کنند، منظور من این است مثلا با عواطف مردم؛ این ضعف مخاطب‌شناسی در حوزه سینمای اندیشه‌ورز هم در واقع وجود دارد که من اسمش را پوپولیسم روشن‌فکری می‌گذارم و حالا پاسخ به این سوال که چگونه به ترکیب این بازیگرها دست یافتم؛ خیلی ساده و خیلی مشخص است که حمید فرخ‌نژاد از سینمای آرتیستیک می‌آید، سابقه تئاتری دارد و طبیعتا با یکدیگر دوست بودیم و بارها و بارها اتفاق افتاد که بخواهبم با یکدیگر همکاری کنیم اما نمی‌شد، تلاش کردیم که با هم کار کنیم که اتفاق نمی‌افتاد وقتی حمید جان آمد بازیگرهای دیگر هم به مجموعه دعوت شدند.
امیر مهدی ژوله: من را چگونه انتخاب کردید؟ چه کسی پیشنهاد داد؟
نادری: یکی از دوستان بسیار خوب ما می‌خواست این نقش را بازی کند؛ بهرام افشاری، اما بهرام درگیر پروژهای دیگر شد و برنامه‌های دیگر داشت. درحقیقت با بهرام با یک فیلمنامه دیگر شروع کرده بودیم. خیلی دوست داشت همکاری کنیم، خیلی آقاست و توانایی‌هایش هم بالاست. بهرام گفت فیلمنامه این‌جوری است و فلان و من کلا فیلمنامه را تغییر دادم، یعنی «سامورایی در برلین» یک فیلمنامه دیگری‌است. البته الحمدالله الان درحال اکران است و آن را به عنوان فیلم سینمای اخلاقی هم می‌شناسند. خلاصه به بهرام گفتیم اما دیدیم دلش با کار نیست. یکدفعه حمید زنگ زد گفت: مهدی جان به نظرت امیرمهدی ژوله چه طور است؟ گفتم ژوله بازی می‌کند؟ برای کار می‌آید؟ حمید گفت: بله کار می‌کند.
ژوله: من را از کجا می‌شناختی؟ متن‌هایم را خوانده بودی یا ...؟
نادری: من تعریفت را از بزرگمهر زیاد شنیده بودم.
آقای نادری شما از این حساسیت‌ها نداشتید که بگویید آقای ژوله بازیگر نبودند، نویسنده بودند و...
نادری: نه اصلا، تیپش به گونه‌ای بود که من مثلا در کارهای«خوب، بد، جلف»،«گلشیفته» و «دیوار به دیوار» بازی او را دیده بودم و احساس می‌کردم پسر آقایی است و می‌توان با او صحبت کرد و اهل ادا نیست و یک سلبریتی واقعی است.
ژوله: این همیشه برای تو مهم بوده که آدم‌ها، آدم‌های خوب باحالی باشند چون من دیدم که در طول کار همین بوده و اینکه با آدم‌ها در طول کار بتوانی صحبت کنی خیلی برایت مهم‌تر بوده تا اینکه بخواهی بیایی و فقط فیلم بسازی.
نادری: درسته، دقیقا همینطور بوده، دوست داشتم با بازیگرها و آدم‌ها زندگی کنم و روش کاری من هم همینطور است. این از مستندسازی می‌آید و این احترام به آدمی که جلوی دوربین و پشت دوربین توست. امیرمهدی ژوله هم یک بازیگر باحال بود و ما هم با او تماس گرفتیم.
ژوله: من هم در تئاتر کارهای خوبی بازی کرده بودم در «شکسپیر»، در تئاتر وودی آلن نقش خود آلن را بازی کرده بودم، در تئاتر همه نقش‌هایم خوب بوده است. در سریال‌ها هم «دیوار به دیوار» و «گلشیفته» نقش‌های خوبی داشتم اما در سینما همه پیشنهادها، دو سکانسی و سه سکانسی بود. مهدی نادری را هم از قبل می‌شناختم و می‌دانستم یک فیلمی ساخته که جهانی بوده و کاندید ایران در جشنواره اسکار بوده و فیلمساز مستقل، یک مستندساز، فیلم کوتاه‌ساز، کارگردان و یک آرتیست حرفهای است و حالا می‌خواهد فیلم کمدی بسازد. همین برای من جذاب بود.
ما سر صحنه یک تئاتر در حال تمرین بودیم، خانم تینا پاکروان، خانم لادن مستوفی و امیرحسین رستمی هم حضور داشتند، در حال دورخوانی بودیم و اگر من می‌خواستم بیایم اینجا، کار تئاتر خراب می‌شد که یکدفعه گفتم بچه‌ها من یک پیشنهاد کار دارم، چه کار کنم؟ خانم تینا پاکروان گفت: از چه کسی؟ گفتم: مهدی نادری؛ گفت از مهدی نادری پیشنهاد داری بعد نشسته‌ای اینجا ؟ پاشو برو بیرون بابا.
من آمدم پیش آقای نادری فیلمنامه را خواندم بعد دیدم یک سکانس، دو سکانس هستم، بعد بیشتر خواندم، دیدم در تمام فیلمنامه حضور دارم.
نادری: حتی فیلمنامه را تا نصفه خواند!
ژوله: همان تا نصفه بس بود چون باز هم بیشتر از دیگر فیلم‌های سینمایی بود که حضور داشتم. اما چون نقش براساس بهرام نوشته شده بود یک قلدری‌ها و یک لاتی‌هایی داشت و مهدی سعی کرد من را به آن نقش نزدیک کند. من یک مدت می‌رفتم امام حسین کلاس رزمی که اگر یک نفر به من حمله کرد، بدانم چگونه او را به زمین بکوبانم. سه، چهار کیلو که وزن کم کردم مهدی دید من به نقش نزدیک نمی‌شوم، بنده خدا مجبور شد نقش را به من نزدیک کند و نقش من شد بیشتر لاتی‌نما و لب و دهن.
نادری: درباره نادر مشایخی هم من همیشه دوست داشتم با نادرخان مشایخی در یک فیلم همکاری کنم، قبلا هم کارهای مختلفی انجام داده بودیم در زمینه‌های مختلف هنرهای شنیداری در «هنر ضد خشونت» ایشان لطف کردند کنسرت بسیار زیبایی را اجرا کردند.
بعد آمدند ایران ماندند و « هنر ناگهانی» و «فلسفه بریکولاژ» یا سر هم بندی را اجرا کردند. اما خیلی دوست داشتم که یک روز در سینما با نادر کار کنم. از عکس‌های نادر را روی دیواره یخچالم چسباندم کنار عکس حمید فرخ‌نژاد و محسن حسینی و نوشتم «نقش اسدی». یادم است که روی طرح کار سامورایی کار می‌کردم که میرطاهر مظلومی زنگ زد و گفت: فیلم می‌سازی و برای من نقش نمی‌نویسی؟ با توانایی‌هایی که از او سراغ دارم و عجیب بود که در سینما و تئاتر فقط تیپ از او دیده‌ام. میتی کوچولو را برای هیبت او نوشتم.
ژوله: اصلا من هر زمان که خواستم برای میرطاهر بنویسم برای نوع صدای خاصش نوشتم، مثل سریال «قهوه تلخ» که برای آن بخشش نوشته می‌شد. اما مهدی برای لپ‌هایش نوشت. یک شخصیت خیلی گوگول و بامزه، انگار برای پاستیل خرسی نوشته است.
نادری: تضادی که فری (امیر مهدی ژوله) و مهدی کوچولو (میرطاهر مظلومی) با یکدیگر دارند، ریشه ای‌است. نه لهجه‌هایشان شبیه به هم است و نه قد و قواره و لحن و تیپ‌هایشان، اما تنها نقطه وحدتشان سامورایی‌است. حتی حرفهای این دو در برخورد با شرایط هم متفاوت است، مهدی کوچولو فکر نمی‌کند و حرف می زند اما فری نرده‌بوم فکر می‌کند و زیرک است.
آقای صفاری شما در سریال«دلدادگان» بازی کردید، با آن سریال دیده شدید، درخشیدید و بعد از آن یکسره در فیلم‌های سینمایی بازی می‌کنید.
سامان صفاری: دائما که نه، یک فیلم «پارادایس» را بازی کرده بودم، قبل از سریال که پنج، شش سالی توقیف بود ولی اتفاق خوب آن بود که بعد از سریال ناخواسته سر از فیلم«سامورایی در برلین» درآوردم. چون اصلا آقای نادری برای کاراکتری که من بازی کردم از نو نوشت. روزهای اول نادری از من فاصله گرفت و از زاویه دیگری به من نگاه کرد. یک احساس دوری بین ما به وجود آمد و وقتی به نتیجه رسید، با هم دوباره نزدیک شدیم و روی تیپ و لحن کاراکتر کار کردیم. فرنگی مآبی از نوع آلمانی و تفاوت ظاهر با تمام نقش‌های قبلی و ...، علاوه برتفاوت شخصیتم در سریال، در این فیلم یک استرس عجیبی داشتم، چون در مقابل افراد کارکشته‌ای قرار می‌گرفتم و آخرین نفری بودم که عضو گروه شده بودم.
اما من از همه متشکرم چون در پشت صحنه یک جو بسیار خوبی داشتیم و از یک جا به بعد من به گروه وابسته شده بودم. البته شخصیت فرهاد از شخصیت واقعی من خیلی دورتر است.
ژوله: باز این فرهاد بهتر است. فرهاد اول یک شخصیت دو رو، خالی بند، شیاد و... بود. آقای نادری یک فیلمنامه نوشته بود برای بخشی از آن فیلمنامه بازیگر پیدا نشد، به جای آن برای بازیگرهایی که پیدا شد فی الفور یک فیلمنامه نوشت و بعضی نقش‌ها را تغییر داد. آن چیزی که سامان گفت درست است، با همه مشکلاتی که داشتیم اما حال‌مان خوب و فضای کار دوستانه بود.
سامان صفاری: اگر یورو ۴۰ هزار تومان نشود سری دوم آن را هم می‌سازیم.
نادری: یک نکته خوب دیگر این فیلم که کلیشه‌شکنی کرده، هومن حاجی عبداللهی است. هومن خیلی زحمت کشید تا از آن نقش‌هایی که بازی کرده دور شود. همین موضوع باعث می‌شد زمانی که مخاطبان فیلم را می‌دیدند برایشان جذاب باشد.
ژوله: من یک نکته‌ای را مطرح کنم، می‌خواهم سوء برداشت نشود که چون نگذاشتند مهدی نادری فیلم‌هایی که دلش می‌خواهد را بسازد، مجبور شده است فیلم کمدی بسازد. قطعا او دوست دارد فیلم‌های خودش را بسازد و در کنارش کمدی هم کار کند.
نادری: بله «سامورایی در برلین» هم فیلم خودم هست و دوستش دارم.
ژوله: از قدیم وقتی ما می‌نوشتیم همیشه می‌گفتیم چرا مدیران و مسئولان با ژانر کمدی مانند توالت برخورد می‌کنند، یعنی همه می‌گویند که لازم و واجب است اما هیچکس نمی‌رود با آن عکس یادگاری بگیرد و می‌گویند باشد و مردم فقط بیرون‌ریزی هیجاناتشان را در آن جا داشته باشند. می‌خواهم بگویم که کمدی بسیار باارزش است و حتی اگر هم برای فیلم‌هایی که مهدی نادری دوست داشته بسازد و حرف‌هایی که می‌خواسته بزند محدودیت بوده است، برای بسیاری از حرف‌ها و سوژه‌های درست و حسابی کمدی و طنز هم محدودیت است، شاید هم بیشتر.
چرا کمدی‌های ما همه به گونه‌های شبیه به هم تبدیل شدند؟ چون همین اندازه می‌توانیم حرف بزنیم، یک رابطه عاشقانه و چند تا شوخی جنسی و ... که مهدی نادری تلاش کرد تا از آنها پرهیز کند. همه آن‌هایی که این فیلم‌ها را می‌سازند بلد هستند فیلم کمدی خوب و پرمغز بسازند، طنز تلخ بسازند، باید دوباره «اجاره‌نشین‌ها» در این مملکت ساخته شود.
نادری: من شرط می‌بندم که فیلمنامه «اجاره‌نشین‌ها» در شرایط امروز رد می‌شود.
ژوله: بله، چه کسانی نمی‌گذارند امثال «اجاره نشین ها»، «مارمولک» و ... ساخته شود؟
دلیلش چیست؟ به خاطر حرفی که در فیلم‌ها هست و نمی‌خواهند مردم بشنوند؟
ژوله: دلیلش همان دلیلی است که بقیه اتفاقات دارد، نمی‌توان حوزه فرهنگ، ورزش و ... را از هم جدا کرد، همه این‌ها متاثر از همدیگر هستند. سینمای ما متاثر از حال مردم ماست، سینما که به مردم خط دهی نمی‌کند! جریان‌سازی نمی‌کند. آن آدم‌هایی که فیلم‌های سینمایی را می‌سازند، آدم‌های همان جامعه هستند و تحت تاثیر همان فضا عکس‌العمل‌هایی نشان می‌دهند، اما تنها اجازه می‌دهند که بخشی از این عکس‌العمل‌ها نشان داده شود.
به سراغ مضمون فیلم برویم، فیلم‌های کمدی معمولا با سانسور بسیار دست به گریبان هستند، شما در «سامورایی در برلین» با این مسئله درگیر بودید؟
ژوله: اولین سانسور در مغز نویسنده و کارگردان رخ می‌دهد، سانسور آن چیزی نیست که بگویند این باشد و این نباشد. چون من سال‌ها نوشتم و آقای نادری هم سال‌هاست که می‌نویسند و دست به قلم هستند می‌گویم، وقتی می‌نویسیم اول به این فکر می‌کنیم که چه چیزهایی را نباید بنویسیم.
نادری: دقیقا، یک اتاق نظارت در خانه خودمان داریم.
ژوله: بله، سانسور چیزی آغشته به گوشت، پوست و استخوان ماست، سانسور از آنجا شروع می‌شود، خیلی دنبال اصلاحیه‌های وزارت ارشاد نباشید. دنبال این باشید که چه فرایندی موجب خودسانسوری می‌شود و آن روی کاغذ می‌آید.
نادری: ممیزی به ما هم خورد ولی لطمه ای نزد.
سخن پایانی؟
نادری: امیدوارم شرایطی فراهم شود که کارگردانان بتوانند فیلم‌هایی که دوست دارند را بسازند و فضای جامعه ما هم به شکلی باشد که بدون فیلم‌های کمدی هم دل‌های مردم شاد باشد، وقتی ما فیلم کمدی می‌سازیم که دل مردم را شاد کنیم شاید نتوانیم واقعیات جامعه را به شکلی کامل نشان دهیم.
مشایخی: به طور کلی در سینمای ایران، ایرانیزه کردن فیلم در حال رخ دادن است، مانند فرش گبه که وقتی شروع به بافتن آن می‌کنند و طرح خراب می‌شود همان طرح را تبدیل به یک طرح دیگر می‌کنند و این وجه تمایز این فرش ایرانی و غیرایرانی می‌شود.
آقای نادری هم در سینمای ایران همین کار را می‌کنند و در ابتدا سخت‌گیری نمی‌کنند و در لحظه می‌بینند که با ابزاری که در اختیار دارد چه کاری می‌توانند انجام دهد.
منبع: خبرآنلاین
دیدگاه