اساطیر ایران؛ هوشنگ و داستان جشن سده در اساطیر ایران

جشن سده یکی از مهم‌ترین جشن‌های باستانی ایرانیان است. این جشن که درواقع آن را جشن پیدایش آتش می‌دانند، ریشه در اساطیر کهن ایران‌زمین دارد.

جشن سده

در شاهنامه حکیم فردوسی، جشن سده با پادشاهی هوشنگ مرتبط دانسته شده است. این جشن زمانی به وجود آمد که هوشنگ به‌شکل اتفاقی آتش را کشف کرد. هوشنگ که با تعدادی از هم‌گروهانش به سمت کوهی رفته بود، به‌ناگاه با ماری روبه‌رو شد. سپس سنگی برداشت و به‌طرف مار پرتاب کرد. دراثر برخورد سنگ هوشنگ با سنگی دیگر آتش پدید آمد.

به زور کیانی رهانید دست

جهان‌سوز مار از جهان‌جوی جست

بر آمد به سنگ گران سنگ خرد

همان و همین سنگ بشکست گرد

فروغی پدید آمد از هر دو سنگ

دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ

پرواضح است که آتش در تاریخ ایران باستان از اهمیت بسیاری برخوردار است. به‌همین‌دلیل است که آتش در بسیاری از جشن‌های ایرانی نقش ویژه‌ای دارد. متناسب با جشن سده، ایرانیان در حوالی غروب گرد هم می‌آمدند و با برپا کردن آتش، این روز را جشن می‌گرفتند. دهمین روز از ماه بهمن، روزی است که با جشن سده شناخته می‌شود.

هوشنگ

مطابق با اساطیر ایران، پیشدادیان نخستین سلسله پادشاهی موجود در ایران به شمار می‌روند. این پادشاهی به دست کیومرث که مطابق با اساطیر ایرانی نخستین پادشاه اساطیری ایران و نخستین انسان است به وجود می‌آید.

هوشنگ درواقع دومین پادشاه در بین پادشاهان پیشدادی است. همچنین او نخستین پادشاهی است که اهورامزدا فره آتش را به وی شناساند. برتخت‌نشینی هوشنگ به‌عنوان نوه کیومرث، درنتیجۀ قتل سیامک، پدر هوشنگ، اتفاق افتاد.

هوشنگ تاثیر زیادی بر تمدن در اساطیر ایران داشته است. چنان‌که وی نخستین کسی است که کشت‌وکار را به‌معنای امروزین آن ترویج داد و به‌همین‌سبب تاثیر بسیار مهمی بر یک‌جانشینی داشت. وی همچنین به‌عنوان نخستین آهنگر شناخته می‌شود.

دوران حکومت هوشنگ 40 سال بود و او در این مدت فرمانروایی عادل بود. افزون‌بر همه خدماتی که هوشنگ در دوران سلطنت خویش انجام داد، با خرزوان‌دیو نیز جنگید و انتقام پدرش سیامک را نیز از وی گرفت.