یدالله موقن مترجم ایرانی در زادگاهاش اصفهان درگذشت

یدالله موقن مترجم و پژوهشگر شناخته‌شده فلسفه غرب ساعاتی پیش در شهر اصفهان درگذشت. وی که از مترجمان فعال در حوزه فلسفه مدرن و اندیشه اروپایی به شمار می‌رفت، سال‌ها در زمینه ترجمه و معرفی آثار متفکران برجسته غربی به فارسی‌زبانان فعالیت داشت و ترجمه‌های وی در میان علاقه‌مندان فلسفه و علوم انسانی شناخته شده بود.

هدایت موقن برادر این مترجم در گفتگو با خبرنگار مهر خبر درگذشت وی را تایید و اظهار کرد: برادرم که مدتی با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌کرد، پیش از ظهر امروز یکشنبه سی فروردین ۱۴۰۵ در بیمارستان حجتیه اصفهان درگذشت.

یدالله موقن متولد ۲۵ اردیبهشت ۱۳۲۷ در شهر اصفهان بود و از دهه‌های گذشته به عنوان مترجم و پژوهشگر در حوزه فلسفه فعالیت داشت. وی با تمرکز بر فلسفه مدرن غرب و اندیشه‌های متفکران اروپایی، بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خود را به ترجمه و معرفی آثار فیلسوفان و نظریه‌پردازان برجسته اختصاص داد و تلاش کرد مفاهیم پیچیده فلسفی را با زبانی دقیق و وفادار به متن اصلی در اختیار خوانندگان فارسی‌زبان قرار دهد.

موقن در طول سال‌های فعالیت خود به ویژه به ترجمه آثار ارنست کاسیرر، فیلسوف آلمانی و از چهره‌های مهم مکتب نئوکانتی شهرت یافت. ترجمه آثار کاسیرر از جمله فعالیت‌هایی بود که نام وی را در میان مترجمان حوزه فلسفه تثبیت کرد. از جمله مهم‌ترین ترجمه‌های وی در این حوزه می‌توان به کتاب عصر روشنگری و کتاب اسطوره دولت اشاره کرد که هر دو از آثار مهم کاسیرر به شمار می‌روند و در معرفی اندیشه‌های این فیلسوف به مخاطبان ایرانی نقش قابل توجهی داشته‌اند.

ارنست کاسیرر از متفکران برجسته قرن بیستم در حوزه فلسفه فرهنگ و فلسفه نمادین به شمار می‌رود و آثار وی درباره مفاهیمی همچون اسطوره، فرهنگ، زبان و سیاست مورد توجه بسیاری از پژوهشگران علوم انسانی قرار گرفته است. ترجمه‌های یدالله موقن از آثار این متفکر آلمانی از جمله منابعی است که در سال‌های گذشته در محافل دانشگاهی و مطالعات فلسفی مورد استفاده قرار گرفته و به فهم بهتر دیدگاه‌های وی در میان پژوهشگران ایرانی کمک کرده است.

علاوه بر آثار کاسیرر، موقن ترجمه‌هایی نیز از آثار لوسین لوی برول، انسان‌شناس و فیلسوف فرانسوی، منتشر کرده بود. لوی برول از نظریه‌پردازان مهم در حوزه مردم‌شناسی فلسفی و مطالعات مربوط به ذهنیت جوامع ابتدایی محسوب می‌شود و آثار وی درباره شیوه‌های تفکر در فرهنگ‌های مختلف مورد توجه پژوهشگران علوم انسانی قرار گرفته است. ترجمه آثار این متفکر توسط موقن از جمله تلاش‌هایی بود که در راستای معرفی جریان‌های فکری و نظری مهم غربی به جامعه دانشگاهی و فرهنگی ایران صورت گرفت.

وی در ترجمه آثار فلسفی به دقت زبانی و وفاداری به متن اصلی توجه ویژه‌ای داشت و همین ویژگی باعث شده بود ترجمه‌هایش در میان خوانندگان جدی فلسفه و علوم انسانی مورد توجه قرار گیرد. بسیاری از آثار ترجمه شده توسط وی با مقدمه‌ها و توضیحاتی همراه بود که به درک بهتر زمینه‌های تاریخی و فکری متون اصلی کمک می‌کرد.

موقن در کنار فعالیت‌های ترجمه‌ای، در حوزه مطالعه و معرفی اندیشه‌های فلسفی نیز فعال بود و آثار و ترجمه‌های وی به عنوان منابعی برای آشنایی مخاطبان ایرانی با بخشی از سنت فکری اروپا مورد استفاده قرار می‌گرفت. فعالیت‌های وی بخشی از روند گسترده‌تری بود که طی دهه‌های گذشته توسط مترجمان و پژوهشگران ایرانی برای انتقال و معرفی متون مهم فلسفی و علوم انسانی به زبان فارسی شکل گرفته است.

ترجمه آثار متفکرانی مانند کاسیرر و لوی برول از جمله کارهایی بود که نیازمند آشنایی با مفاهیم تخصصی فلسفی و تسلط به زبان‌های خارجی است و مترجمانی که در این حوزه فعالیت می‌کنند نقش مهمی در انتقال مفاهیم نظری و فلسفی به فضای فکری و دانشگاهی ایران دارند. موقن نیز در زمره مترجمانی قرار داشت که تلاش کردند این آثار را با دقت و حساسیت علمی به فارسی برگردانند.

بر اساس گزارش‌ها، یدالله موقن در سال‌های پایانی زندگی با بیماری سرطان درگیر بود و تحت درمان قرار داشت. با این حال وی تا پیش از شدت گرفتن بیماری همچنان در حوزه مطالعه و ترجمه فعال بود و ارتباط خود را با فضای فکری و فرهنگی حفظ کرده بود.

درگذشت این مترجم و پژوهشگر فلسفه واکنش‌هایی را در میان فعالان حوزه کتاب و علوم انسانی به همراه داشته و بسیاری از علاقه‌مندان فلسفه از ترجمه‌های وی به عنوان بخشی از منابع مطالعاتی خود استفاده کرده‌اند. آثار ترجمه شده توسط موقن همچنان در میان دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان فلسفه مورد مراجعه قرار می‌گیرد.

با درگذشت یدالله موقن، جامعه فرهنگی و حوزه ترجمه فلسفه یکی از مترجمان فعال خود را از دست داد؛ مترجمی که تلاش کرد بخشی از میراث فکری متفکران اروپایی را به زبان فارسی منتقل کند و زمینه آشنایی بیشتر مخاطبان ایرانی با برخی از جریان‌های مهم فلسفی را فراهم آورد.

گفته می‌شود اطلاعات مربوط به زمان و مکان برگزاری مراسم تشییع و خاکسپاری این مترجم متعاقبا اعلام خواهد شد.