لاریهای یزد، ۶ مکان تاریخی در دل یک خانه
خانه لاریها از جمله بناهای تاریخی و دیدنی یزد محسوب میشود و هر سال پذیرای گردشگران بسیاری از سراسر ایران و جهان است؛ این مکان جذاب، تلفیقی از معماری اصیل ایرانی - اسلامی را در دل خود جای داده است.
خانه لاریها شامل ۶ باب خانه با معماری ویژه خانههای کویری میشود که در محله فهادان قرار دارد و قدمت آن به دوره قاجار میرسد و با شماره ثبت ۱۷۸۳ در بهمن سال ۱۳۷۵ هجری شمسی به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.
این خانه مساحتی برابر ۱۷۰۰ متر و زیربنایی معادل ۱۲۰۰ متر دارد و مجموعهای از سه حیاط و ۶ باب خانه بههمراه ایوانها، تالارها، اتاقها و یک سردر و هشتی را در خود جای داده است و امروزه در سراسر خانه، اسناد تاریخی به نمایش درآمده و اینجا را تبدیل به موزه اسناد کردهاند تا سفر تاریخی شما را تکمیل کنند.
در سبک معماری یزد خانه لاریها، حفظ حریم خانواده به عنوان اصلی مهم و ضروری در نظر گرفته میشود و معماران و سازندگان عمارتهای اصیل و تاریخی در این استان کویری، آنها را بهگونهای بنا کردهاند که هیچ غریبهای نتواند داخل آن را بدون اجازه صاحبخانه از نظر بگذراند.
خانه لاریها مانند هر خانه اعیانی دیگر دارای دو قسمت اندرونی و بیرونی، حیاط در مرکز و قسمتهای اعیاننشین چهار فصل در دورتادور عمارت است و بر اساس زاویه تابش خورشید به قسمتهای مختلف بنا، چهار سوی آن برای چهار فصل مختلف مناسب هستند.
قسمت شمالی در فصل زمستان به کار میرفت و قست جنوبی که شامل تالار و بادگیر میشود در فصل تابستان فضاهای مناسبی را برای اهالی خانه به وجود میآورد و قسمت شرقی نیز با در برگرفتن اتاق آینه، مطبخ، سرداب و سایر فضاها برای فصل پاییز مناسب بوده است و ضلع غربی نیز به فضای بهارخواب اختصاص دارد.
اتاق مهمانخانه یکی از مکانهای مهم عمارت است که بهعنوان فضایی راحت و نماد احترام به مهمان محسوب میشود و افرادی که از نظر مالی در سطح خوبی قرار داشتند، خانههای خود را بهگونهای بنا میکردند که از حیاط اختصاصی و ویژهای برای مهمان برخوردار باشد.
ساخت بادگیر و وجود بیشترین سایه و فضای خنک در تابستانها یکی از ویژگیهای مهم معماری شهرهای کویری و بهویژه یزد است که در خانه لاریها نیز مشاهده میشود و بادگیر این خانه در کنار ایوان قد بر افراشته است و نقش تهویه مطبوع را بهخوبی ایفا میکند.
این بادگیر برخلاف معمول خانههای یزد بر محور اصلی حیاط نیست و در گوشه ایوان واقع شده است و جالب اینکه چوبهای داخل بادگیر علاوه بر شکست باد و خنک کردن فضا، بر دوام ساختمان میافزایند و تنها بادگیر ساختمان نیست؛ چرا که در بخشهای دیگر خانه بادگیرهایی برای تنظیم دمای اتاقها بهویژه در فصول گرم سال تعبیه شده است که دارای ابعاد و ارتفاع کمتری هستند.
سردابهای خانه که دسترسی به آب قنات را برای اهالی خانه ممکن میکنند، توسط پلههایی به سطح حیاطها و راهروهای درون آنها متصل شدهاند و این فضاها در زیر زمین هستند و بهعنوان طبقهای مشخص از ساختمان بنا در نظر گرفته نمیشوند.
فضاهای زیرزمینی در سراسر ساختمان وجود دارند و استفاده مفید از فضا را امکانپذیر میکنند، آشپزخانه یکی از این فضاها محسوب میشود که در سقف آن روزنه دایرهای شکل به قطر حدود نیم متر تعبیه شده و انبار عمارت در کنج غربی آن قرار گرفته است.
خانه لاریها سه حیاط دارد، حیاط بزرگتر به عنوان حیاط اصلی محسوب میشود و حیاط دوم و سوم از نظر وسعت و اهمیت پس از آن قرار میگیرند و حیاط اصلی بهشکل مستطیل است و بهسمت شمال شرقی-جنوب غربی امتداد دارد.
بخش جنوب غربی آن از دیگر قسمتها مرتفعتر و از ارزش و اهمیت بیشتری برخوردار است و در این بخش ایوان بلند و مرتفعی نیز وجود دارد که باعث میشد ساکنان این خانهها بتوانند در فصل تابستان در ایوانی بنشینند که در سایه قرار گرفته است و نور خورشید بهصورت مستقیم به آن نمیتابد و از خنکی هوا لذت ببرند.
استان یزد بیش از ۶ هزار اثر تاریخی و گردشگری دارد؛ این استان در مثل گردشگری فارس، یزد و اصفهان قرار دارد.
دیدگاه