ریزش کاشیها در «مسجد جامع عباسی» اصفهان نگرانکننده است
مدیر پایگاه میراث جهانی میدان نقش جهان اصفهان گفت: تزلزل و ریزش کاشیها در مسجد جامع عباسی نگرانکننده است و بیم آن میرود که کاشیهای بدنه این مسجد که ارتفاعی حدود ۲۰ متر دارند به یکباره بر اثر صدمات ثانویه ناشی از موج بمبارانها ریزش کنند.
جواد رحمتی در نشست تخصصی میراثفرهنگی اصفهان در دوران جنگ تحمیلی که به مناسبت روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی در عمارت پیشه و هنر اصفهان برگزار شد، اظهار داشت: اولین انفجار در ۱۶ اسفند و در فاصله یک کیلومتری میدان (باغ گلدسته) رخ داد که لرزش و موج انفجار آن به وضوح احساس شد و پنجرههای دفتر پایگاه میراث جهانی را باز کرد و گرد انفجار نیز روی میدان نشست.
وی افزود: ۲ روز بعد و در ۱۸ اسفند، انفجار دیگری در حریم و فاصله ۳۵۰ متری میدان اتفاق افتاد که لرزش و موج ناشی از آن باعث آسیب دیدن تمام بازشوهای عالیقاپو از ۲ سمت به خصوص در محور شرقی-غربی و سقوط چند پنجره شد.
مدیر پایگاه میراث جهانی میدان نقش جهان تصریح کرد: نمیتوان چنین گفت که تنها چند کاشی در مسجد جامع عباسی ریخته و چند ترک ایجاد شده است بلکه با نگاه به ساختار تاریخی این بناها میتوان گفت موج این انفجارها آسیبهای پیکره این بناها را تشدید میکند.
وی افزود: تحلیل ما این بود که این ۲ انفجار، ترکهای موجود در سازههای تاریخی میدان که قدمت آنها به بیش از ۴۰۰ سال میرسد را تشدید کرده است و از این رو پیشبینی میکردیم که در روزهای آینده شاهد ریزش کاشیها یا در و پنجرهها باشیم.
وی ادامه داد: در هفته گذشته، در اثر باد شدید، صدای سقوط اشیا شنیده شد و ۲ پنجره بازشو در پشت بام عالی قاپو سقوط کردند.
مدیر پایگاه میراث جهانی میدان نقش جهان گفت: همچنین ریزش کاشیها در مسجد نگرانکننده است و بیم آن میرود که کاشیهای بدنه این مسجد که ارتفاعی حدود ۲۰ متر دارند به یکباره ریزش کنند و به یکباره تزیینات یک جبهه بر اثر صدمات ثانویه ناشی از موج بمبارانها از بین برود.
رحمتی با اشاره به اقدامات پیشگیرانه انجام شده در زمان انفجارها، از جمله باز گذاشتن پنجرهها برای کاهش فشار موج انفجار و خارج کردن مواد قابل اشتعال از بنا، ابراز امیدواری کرد با تخصیص اعتبارات لازم، بتوان جلوی ریزش بیشتر کاشیها و آسیبهای احتمالی دیگر را گرفت.
نیاز به رویکرد علمیتر و تخصصیتر داریم
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون اصفهان نیز از بازنگری در رویکردهای مرمتی این مجموعه تاریخی پس از حادثه انفجار در ساختمان استانداری و احتمال آسیبدیدگی سازه چهلستون خبر داد و بر لزوم رویکرد علمیتر و تخصصیتر در مرمت تاکید کرد.
مصطفی هادیپور با اشاره به موج ناشی از انفجار در ساختمان استانداری که در نزدیکی مجموعه چهلستون رخ داد، گفت: اگرچه این حادثه ناگوار بود اما فرصتی برای بازنگری در روشهای مرمتی و ارتقای علمی و تخصصی آن فراهم کرد.
وی افزود: با وجود محدودیتها و بضاعت پایگاه میراث جهانی چهلستون با همکاری کارشناسان وزارت کار، نیروی انسانی متخصص و پیشکسوتان حوزه میراث فرهنگی، اقدامات خوبی در زمینه مستندنگاری، شاهدگذاری و کدگذاری قطعات آسیبدیده انجام شده است که این قطعات جمعآوری و در مجموعه چهلستون نگهداری شدهاند تا پس از انجام مطالعات لازم، نسبت به نصب مجدد آنها اقدام شود.
هادیپور با بیان اینکه این حادثه تلنگری برای ارزیابی مجدد استحکام سازه چهلستون بوده است، اظهار داشت: به نظر میرسد سازه اصلی مجموعه، به ویژه در تالار ورودی، تحت تأثیر این حادثه قرار گرفته باشد؛ قدمت بنا و سنگینی سازه، این نگرانی را تشدید میکند که ممکن است زیبایی و شکوه تالار ورودی تحتالشعاع قرار گیرد.
وی بر ضرورت همکاری و مشارکت تمامی دستگاهها، متخصصان و دوستداران میراث فرهنگی در استان و کشور برای انجام مرمتهای جامع و تخصصی تاکید کرد و گفت: همکاران من در پایگاه میراث جهانی چهلستون، اقدامات اضطراری رفع خطر مانند پلاستیککشی برای محافظت در برابر باد و باران را انجام دادهاند.
وی افزود: در صورت تامین اعتبار، مطالعات لازم برای مرمت اساسی و بازسازی جامع این مجموعه ارزشمند آغاز خواهد شد.
مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون از آمادگی این مجموعه برای همکاری با تمامی علاقهمندان و متخصصان خبر داد و از همه خواست تا در حفظ و احیای این میراث گرانبها یاریگر باشند.
از تدابیر آموزش پیش از چنین بحرانی غافل بودیم
همچنین مدیر موزه هنرهای معاصر (جبهخانه)، با اشاره به غفلت از کارکردهای فراتر از نمایشگاهی موزهها و بناهای تاریخی، تاکید کرد: این غفلت منجر به کاهش اولویت میراث فرهنگی در سیاستگذاریهای کلان کشور و همچنین کمتوجهی به آن در عرصه بینالمللی شده است.
محمدرضا رهبری در این باره اظهار داشت: موزهها و بناهای تاریخی، صرفاً مکانهایی برای نمایش آثار یا حفظ آجر و سنگ نبوده بلکه دارای کارکردهای مهمی در جلوگیری از جنگ، تقویت جایگاه سیاسی و فرهنگی کشور و همچنین احقاق حق در سطح جهانی هستند، اما متاسفانه ما از این کارکردها غافل شدهایم.
وی افزود: این غفلت سبب شده است که میراث فرهنگی در نگاه استراتژیک عرصه سیاسی و نظامی کشور، اولویت لازم را پیدا نکند و در سطح جامعه نیز فعالیتهای عمومی و به ویژه بینالمللی در این زمینه بسیار کم بوده است.
وی ابراز تعجب کرد که چرا نتوانستهایم در عرصه بینالمللی به اندازه کافی در این زمینهها صحبت کنیم، احقاق حق نماییم و حتی وقایع رخ داده را گزارش کنیم.
مدیر موزه هنرهای معاصر، دلایل این کمتوجهی در سطح بینالمللی را متعدد دانست و از جمله به قطعی اینترنت بینالمللی، عدم استفاده از اساتید و فرهیختگان در این زمینه، عدم دعوت از آنها برای گفتگو و مشارکت اشاره کرد.
رهبری با بیان اینکه موزهها، به ویژه مکانهایی مانند موزه هنرهای معاصر که هم بنای تاریخی هستند و هم رویدادهای معاصر در آنها نقش دارد، میتوانند به وقایع روز واکنش نشان دهند، گفت: پروتکلهای موجود منجر به تعطیلی این مراکز شد، در حالی که میتوانستند با حضور فعال، نقش مهمی ایفا کنند.
وی با اشاره به خلا آموزشی در زمینه حفاظت از بناها و آثار در زمان بحران، گفت: در حین جنگ، دائماً از مسوولان حفاظت سوال میکردم که چرا آموزشهای لازم در خصوص حفظ بنا و پروتکلهای مرتبط ارائه نمیشود، هرچند که آثار گنجینه موزه هنرهای معاصر با تلاش فراوان مراقبت و از آسیب حفظ شد اما این حداقل کاری بود که باید انجام میشد.
مدیر موزه هنرهای معاصر تاکید کرد: این بحرانها هنوز تمام نشده و نیاز به تلاشهای بینالمللی داریم. پایگاههای جهانی و موزهها میتوانند در موفقیت حاکمیت نیز موثر باشند اما ما از آنها غفلت کردهایم و این خطر وجود دارد که موزههای ما کاربرد غیر فرهنگی و غیر میراثی پیدا کنند.
رهبری بر لزوم دعوت از نخبگان جامعه و اساتید این فن برای گفتگو و مشارکت در عرصه بینالمللی تاکید کرد و گفت: باید از ظرفیت دوستانی که میتوانند در عرصه بینالمللی تاثیرگذار باشند، استفاده کرد و آموزش را جدی گرفت تا میراث فرهنگی در نگاه استراتژیک از اولویت بالاتری برخوردار شود.
دیدگاه